Januari mist alle ingrediënten voor succes!

Goede voornemens
Waar komt het eigenlijk vandaan, dat idee dat we op 1 januari massaal moeten starten met een gezonde levensstijl? Volgens psychologen en ervaringsdeskundigen zijn er heel wat betere momenten om goede voornemens te laten slagen. Lees over herkenbare valkuilen, doe je voordeel met de tips en gooi die goede voornemens eens over een ander boeg: eentje die bij je past!

Goede voornemens ontstaan vaak op een moment van onvrede. Je wordt doodmoe wakker met een akelige kater, je hebt al in tijden geen goed gesprek – of geweldige seks – met je partner gehad, want jullie zitten allebei 24/7 naar jullie telefoon te gluren, óf je staat te hijgen bovenaan de trap, volstrekt conditieloos omdat je de sportschool alleen maar sponsort via een automatische overschrijving. Je wilt fris en fruitig wakker worden, een bruisende relatie hebben en een uithoudingsvermogen om jaloers op te zijn. Dus besluit je het roer om te gooien. Daar heb je alleen wel een datum voor nodig. Een frisse start maak je namelijk niet halverwege de maand of het jaar (waarom eigenlijk niet?); 1 januari is D-Day. Dan begint het strenge regime. Hoewel… op 1 januari mag je nog één dagje uitkateren. Maar dan is het écht klaar. Toch?
Zo liggen goede voornemens niet zelden maandenlang in de week. In aanloop naar dé datum plan je nog een paar extra feestjes, schenk je nog heel wat glazen vol en rook je meer dan ooit tevoren. En ach, die sportschool… je betaalt er weliswaar maandelijks voor, maar het echte werk begint tóch pas over twee maanden, was de deal met jezelf. Dan kun je nu net zo goed niet gaan, toch?

 

Rubberen ruggengraat
Dry January is inmiddels een begrip geworden. Wie heeft het niet al eens geprobeerd en is al na een paar dagen middenin de strijd gestrand?
Over goede voornemens wordt vooral veel gepráát, weet Julia (29) inmiddels uit eigen ervaring. “Ik heb regelmatig voorbeeldige plannen, waar ik me dan luidruchtig over uitlaat. Op ‘zondige’ momenten, welteverstaan, als ik met vrienden buiten de kroeg nog een sigaretje opsteek en mijn glas wijn leeg drink. Het geeft mij namelijk een instant goed gevoel om mijn slechte gewoontes af te zwakken door te beweren dat ik er binnenkort echt mee op ga houden. In mijn achterhoofd gilt er dan altijd wel dat stemmetje: ‘Het lukt je toch niet!’, maar daar luister ik niet naar. De eerste van de volgende maand ga ik beginnen. Dan start bijvoorbeeld mijn alcoholvrije maand. Of ga ik écht iedere dag twee ons groenten en twee ons fruit eten. Vervolgens speel ik het klaar om al in week twee van de healthymaand op een borrel te roepen dat bruin fruit – een bitterbal – óók fruit is. Lachen natuurlijk, maar eigenlijk supertriest. Ik heb gewoon een rubberen ruggengraat.”

 

Goede voornemens

 

‘Ben je zwanger ofzo?’
Vrienden zijn de vaakst genoemde oorzaak van de mislukking. Alleen thuis of samen met je partner lukt dat niet-drinken misschien nog wel. Maar kom je in het publieke gebeuren, dan moet je je voortdurend verantwoorden. Jennifer (35) deed een poging. “Mijn omgeving trok dat niet. Als je altijd ‘gezellig’ drinkt, moet er wel heel wat aan de hand zijn wil je vrijwillig een maand overslaan. ‘Ben je zwanger ofzo?’ vroeg mijn zwager nogal lomp. Zelfs mijn beste vriendinnen accepteerden mijn keuze niet. Ik was maar saai, vonden ze. En ze vonden het onzinnig. Alsof zo’n maand niet drinken iets zou uitmaken voor je gezondheid. Uiteindelijk ben ik na drie weken gezwicht. Ik was, om het maar plat te zeggen, het gezeik zat. En, eerlijk is eerlijk, ik vond mezelf ook niet gezellig. Je valt buiten de groep met je keuze om niet te drinken. Ik heb nog voorgesteld om het een keer met z’n allen te doen om elkaar te steunen, maar daar was weinig animo voor. Inmiddels heb ik een gulden middenweg gevonden. Ik drink niet meer doordeweeks,  alleen nog maar in het weekend, als er een feestje is. En dan ik drink aanzienlijk minder.”

 

Begin na je vakantie!
Je goede voornemens uitstellen tot een later tijdstip, is niet zo’n goed plan als je misschien zou denken. En uitstellen tot 1 januari is al helemáál een slecht plan, zo stelde hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie Arnold Bakker vorig jaar in NRC. Hij maakt zelf goede voornemens voor de zomervakantie en 80% van deze voornemens worden bij hem werkelijkheid, omdat hij dan zoveel energie heeft. Dat klinkt veelbelovend! “Aan dat afgelegen strandje ergens in de laars van Italië komen echte verlangens boven: meer tijd aan de kinderen besteden, niet meer zo chagrijnig uit je werk komen. Die ene wandeling door een Oostenrijks bergdorpje doet je beseffen dat er nu toch echt wat kilootjes af mogen. Op vakantie weten mensen weer wat er werkelijk toe doet.” Eens, vindt Merel (32): “Als mijn hoofd niet vol zit met werk en dagelijkse verplichtingen en ik mijn dagen vul met ontspannen, merk ik ineens weer in wat voor ratrace ik me bevind. Ik speelde al een tijdje met de gedachte een dag in de week minder te gaan werken, maar vorig jaar heb ik die knoop tijdens de vakantie doorgehakt. Ik maakte in Frankrijk een strandrit te paard en merkte toen pas hoezeer ik mijn oude hobby miste. Ik had er in mijn drukke schema geen tijd voor, riep ik altijd. Ik heb die tijd nu gemaakt. Meteen bij terugkomst heb ik een gesprek met mijn baas aangevraagd. Ik werk nu vier dagen en ben wekelijks in de manege te vinden.”

 

Goede voornemens

 

De beste tijd om goede voornemens te maken en er actief mee aan de slag te gaan, is dus tot drie weken na een vakantie, waarin je het liefst ook nog de nodige dosis zonlicht hebt gepakt. Want zon geeft energie!  Januari mist eigenlijk alle ingrediënten voor succes. Je bent volledig uitgeblust door de drukte van de feestmaand december, de zon laat zich dagenlang niet of nauwelijks zien, je hebt een stuk of tien nieuwjaarsborrels op de planning staan en de sportschool is zo bomvol, dat je je kont er niet kunt keren.
Ook Gezondheidspsycholoog Arie Dijkstra vindt de eerste dag van het nieuwe jaar geen ideale dag om te stoppen met drinken. “Het zou betekenen dat je tijdens de jaarwisseling al moet stoppen en dat gaat de meeste mensen niet lukken. Sommige mensen denken dan op 2 januari: ‘het is al toch mislukt, laat dan helemaal maar zitten’.”

 

Plak het op je wijnrek
We leven tegenwoordig in een maakbare wereld. We denken dat alles wat we willen, ook moet kunnen. Dat idee klopt alleen niet helemaal. Soms lukt iets gewoon niet. En doelen moeten wel haalbaar zijn. Misschien is voor jou een iets lager tempo bijvoorbeeld geschikter. Vier keer sportschool per week is een prachtig streven, maar niet als je daar gewoon echt geen tijd voor hebt. Als je zo druk bent is één of twee keer per week gaan ook al een verbetering. Goede voornemens kun je het beste niet uitstellen, ook al druist dat tegen je gevoel in. Ga ervoor zodra je voelt dat je er klaar voor bent. De grootste kans van slagen heb je dus als je start in september, of na een ontspannende vakantie. Zorg dat je lekker in je vel zit, uitgerust bent en voldoende motivatie hebt. Die motivatie kun je onder meer krijgen door je voldoende in te lezen in de voordelen van je plannen. Een maandje niet drinken zorgt bijvoorbeeld voor een betere nachtrust, een mogelijkheid voor je lever om zich te herstellen, een sterker immuunsysteem én het verlies van enkele kilo’s. Schrijf je motivatie ergens op, zodat je het niet vergeet. Plak het op je wijnrek bijvoorbeeld…

 

Goede voornemens

 

Dan maar geen fitgirl
En wat als het niet lukt? Vergeef het jezelf! Mensen die dat kunnen, zijn beter in staat door te gaan, zo blijkt. Je faalt niet omdat je zwak bent, het leven is gewoon één groot verleidingsspel – en jij bent maar een mens. Je moet kiezen tussen die superzware Zumba-les en die fantastische nieuwe Netflix-serie. Tussen Dry January en die geweldige cocktailshaker die je beste vriend heeft ingehuurd voor zijn feest. Tussen je superstrenge 1500 calorieën-regime ende geur van versgebakken brood bij de lokale bakker… Het is eigenlijk niet te doen allemaal. Nannette (37) is klaar met voornemens. “Als ik ergens teveel een ding van maak, dan is het gedoemd te mislukken, weet ik nu. Ik werd een soort goede-voornemens-karikatuur. Vrienden verkneukelden zich allemaal al over mijn stoere verhalen en grootse plannen. Ik denk dat er niemand ooit zoveel geld in niet afgemaakte sportcursussen heeft gestoken als ik. Dan dacht ik mezelf te dwingen door vooruit te betalen, als een stok achter de deur. Maar steevast haakte ik na drie, vier keer af. Ik begon razendenthousiast, maar wist al na vijf minuten: dit wordt ‘m niet. Waarom zou ik mezelf nog langer voor de gek houden? Als ik in de spiegel kijk ben ik misschien geen superstrak afgetrainde fitgirl, maar ik ben wel al twee keer bevallen en verder hartstikke gezond. Een mens moet ook eens tevreden zijn met wie hij of zij is, niet?”

 

Maak het leuk!
Een beetje realisme en zelfkennis is inderdaad meegenomen in de wereld van de goede voornemens. Als jij liever een uur per dag met de hond wandelt dan je in het zweet te werken op een yogamat, moet je vooral het eerste doen. Stel jezelf doelen die niet te ver weg liggen, die bij je passen en waar je blij en trots van wordt. Haalbare en toffe doelen. Twee keer per week een supergezonde maaltijdsalade voor jezelf maken bijvoorbeeld.  De dag beginnen met een smoothie. De trap nemen in plaats van de lift en de fiets in plaats van de auto. Maar ook: jezelf wekelijks trakteren op een bos verse bloemen. Elke week een dag inplannen om alleen te doen waar jij zin in hebt. Misschien niet de meest voor de hand liggende goede voornemens, maar wel héél veel leuker dan streng lijnen, geen druppel meer drinken of jezelf fysiek afmatten. Oh en nogmaals: niet in januari beginnen dus. Kijk maar ergens in de zomer of je een geschikt moment vindt!


Tekst Hester Zitvast